الفتح المطلق » « 1 » . و مرجع اين اقسام همان آيه‌هاى سور مزبور است . گرچه در تشريح معانى « فتوح سه‌گانه » اختلاف تعبير يا تفسير وجود دارد ، ولى خطوط كلى آن همسان است . سرّ تكرار تكبير مرحوم شيخ جعفر ، صاحب كتاب قيّم كشف الغطاء ، كه از فقهاء نامدار و كم‌نظير اماميه به شمار مىآيند ، سرّ تكرار « تكبير » را در اذان چنين دانستند : « بار اول براى تنبيه غافل ، و بار دوم براى تذكر ناسى ، و بار سوم براى تعليم جاهل ، و بار چهارم براى دعوت متشاغل است . . . و راز تكبيرهاى هفت‌گانهء هنگام نيّت همانا بر طرف نمودن غفلت نمازگزار از انكسار و ذلت در پيشگاه خداوند است . و رقم هفت ، اشاره به آسمان‌هاى هفتگانه و زمين‌ها و درياهاى . . . هفت‌گانه مىباشد . » « 2 » گرچه « تكبير » ظاهراً تعظيم بوده و از سنخ توصيف جمالى حق است ، ليكن طبق تحقيق گذشته بازگشت آن به « تسبيح » بوده و از شئون توصيف جلالى حق محسوب مىشود . و از طرف ديگر ، گرچه تذكر به هر كدام از نعمت‌هاى هفت‌گانه مايهء تعظيم خداست ، ليكن آنچه از حديث حضرت ابى ابراهيم ، امام كاظم عليه السلام - در فصل چهارم از مقالهء دوم كتاب امام رحمه الله آمده - استفاده مىشود اين است كه هر « تكبير » در قبال بر طرف شدن يك حجاب از حجاب‌هاى هفت‌گانه است ؛ چنان كه رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم وقتى به مقام قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى « 3 »

--> ( 1 ) - تفسير القرآن الكريم ، ابن عربى ( تأويلات القرآن الكريم ، عبدالرزاق الكاشانى ) ، ج 2 ، ص 505 - 506 . ( 2 ) - كشف الغطاء ، ج 3 ، ص 430 - 431 . ( 3 ) - النجم ( 53 ) : 9 .